خزانهء حسّ مشتركه « 1 » و خزانهء وهم ، بر سبيل تركيب و تفصيل ؛ همچنانكه انسانى كه او را دو سر باشد يا بىسر باشد و همچنانكه تخيل « 2 » دريايى از شير و جويى از عسل . اگر قوت وهمى حيوانى ، استعمال اين قوت متصرفه كند ، آن را متخيّله گويند . و اگر جوهر نفس ناطقه ، استعمال اين قوت كند « 3 » ، آن را متفكره « 4 » گويند « 5 » . قوت محركه دو گونه است : باعثه و فاعله « 6 » . ديگر ، باعثه دو گونه است : باعثه‌اى است « 7 » شهوانى كه طالب لذت « 8 » و نافع « 9 » است « 10 » . و باعثه‌اى « 11 » غضبى كه دافع مضر و زيان كار است . فاعله « 12 » آن است كه تحريك اعضا و مفاصل « 13 » مىكند « 14 » به حسب ارادت « 15 » متحرك . ششم : افعال است و آن دو گونه است : مفرد و مركب . مفرد آن است كه به يك « 16 » قوت تمام شود « 17 » همچون فعل اعضاى « 18 » متشابه الاجزا اندر « 19 » جذب غذا ؛ از بهر آنكه هريك به طبع ، غذاى موافق جوهر خويش جذب كند « 20 » ، همچون گوشت مثلا « 21 » كه مزاج او گرم و تر است ، جز « 22 » غذاى گرم و تر « 23 » جذب نكند و ديگر اعضا همچنين . و مركب آن است كه به دو قوت تمام شود ؛ چون فعل « 24 » مرى و فعل معده . فعل مرى « 25 » به قوت اختيارى و قوت طبيعى است و آلت قوت [ طبيعى ] او ليف « 26 » جاذبه است « 27 » و آلت قوت اختيارى « 28 » او عضلهء حلق « 29 » است . و فعل معده به قوت « 30 » حساسه « 31 »

--> ( 1 ) . ل و م : مشترك ؛ ل : + است . ( 2 ) . س : به خيال . ( 3 ) . ل : كنند . ( 4 ) . م : مذكره و مفرده . ( 5 ) . س : + كه ؛ م : + و . ( 6 ) . م : + و . ( 7 ) . س : هست هست . ( 8 ) . س : لذات ؛ م : لذيذ . ( 9 ) . ل : نفع . ( 10 ) . س : باشد . ( 11 ) . س : + است . ( 12 ) . م : و فاعله . ( 13 ) . م : مواصل . ( 14 ) . س : + و . ( 15 ) . س : الارث . ( 16 ) . س : - به يك . ( 17 ) . س : است و ؛ م : مىشود . ( 18 ) . ل : + كه . ( 19 ) . س : در . ( 20 ) . ل : كنند . ( 21 ) . ل : - مثلا . ( 22 ) . س : به جز . ( 23 ) . ل : نرم . ( 24 ) . س و ل : - فعل . ( 25 ) . س : مرا . ( 26 ) . ل : - ليف . ( 27 ) . م : - است . ( 28 ) . س : - و قوت طبيعى . . . قوت اختيارى . ( 29 ) . ل : خلق . ( 30 ) . س : قوى . ( 31 ) . س : حساب .